รายงานพิเศษ กองบรรณาธิการ : การส่งเสริมสุขภาพกระบวนทัศน์ใหม่ทางด้านสุขภาพ

คำว่า"สุขภาพ" ในสังคมไทยยังคงเกี่ยวพันโดยตรงกับโรงพยาบาล แพทย์ การผ่าตัด การใช้ยา และวิทยาการทางเทคโนโลยีเพื่อการรักษาพยาบาล โดยเฉพาะอย่างยิ่งในช่วง 2 ทศวรรษที่ผ่านมา การใช้ระบบบริการที่มีความสลับซับซ้อน มีการนำเทคโนโลยีทางการแพทย์ราคาแพงจำนวนมาหาศาลมาใช้ การขยายบริการทางการแพทย์อย่างไร้การวางแผนและการควบคุม ขณะเดียวกันการให้บริการส่งเสริมสุขภาพมีแนวโน้มไปในทางที่ผิด เช่น การส่งเสริมสุขภาพด้วยสารพัดเครื่องมือ อาหารเสริมสุขภาพราคาแพง ประกอบกับขาดการเผยแพร่ข้อมูลด้านสุขภาพที่เหมาะสมและเท่าทันสถานการณ์ ประชาชนจึงไขว้คว้าบริการด้านสุขภาพที่ให้ผลตอบแทนด้านสุขภาพต่ำมากยิ่งขึ้น

กระบวนทัศน์ใหม่ทางด้านสุขภาพ ที่มุ่งเน้นการสิ่งเสริมสุขภาพ (Health promotion) เป็นกระแสหลัก โดยไม่มองสุขภาพแยกส่วนออกจากสิ่งแวดล้อมทั้งปวง มองการดำเนินกิจกรรมด้านสุขภาพไปในทิศทางของ good health approach ซึ่งเชื่อว่าจะให้ผลตอบแทนด้านสุขภาพที่สูงกว่าและประชาชนจะมีสุขภาพดีได้จริงมากกว่า การส่งเสริมสุขภาพในความหมายใหม่จะมุ่งเน้นการเพิ่มศักยภาพการส่งเสริมสุขภาพของตนเอง สอดคล้องกับการเปลี่ยนแปลงของสิ่งแวดล้อมรอบข้าง มองสุขภาพในลักษณะทรัพยากรที่จำเป็นสำหรับชีวิตประจำวัน ซึ่งนับว่าเป็นทั้งยุทธศาสตร์ปฏิรูประบบสุขภาพและยุทธศาสตร์การพัฒนาประเทศ

อย่างไรก็ตามกระบวนทัศน์ดังกล่าวจำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือของภาคีต่างๆ ในการดำเนินกิจกรรมร่วมกันอย่างผสมผสาน เพื่อพัฒนาความรู้ ปรับระบบบริการ สร้างกลยุทธการส่งเสริมสุขภาพ สร้างค่านิยม ซึ่งจะนำไปสู่กระบวนการพัฒนาสุขภาพที่ยั่งยืน

---