กฎหมายสาธารณสุข " การครอบครองปรปักษ์ "

คำว่า " ครอบครองปรปักษ์" เป็นสำนวนทางกฎหมายตามาตรา 1382 แห่งประมวลกฎหมายแพ่งและพาณิชย์ บัญญัติไว้ว่า " บุคคลใดครอบครองทรัพย์สินของผู้อื่นไว้โดยความสงบและโดยเปิดเผยด้วยเจตนาเป็นเจ้าของ ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาสิบปี ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ได้ครอบครองติดต่อกันเป็นเวลาห้าปีไซร้ ท่านว่าบุคคลนั้นได้กรรมสิทธิ" โดยที่การได้กรรมสิทธิโดยการครอบครองปรปักษ์จะต้องครบ 3 องค์ประกอบคือ

1. ทรัพย์สินที่ครอบครองต้องเป็นกรรมสิทธิ์ของผู้อื่น และเป็นทรัพย์สินที่มีกรรมสิทธิได้
2. ต้องครอบครองไว้โดยสงบและเปิดเผยด้วยมีเจตนาให้ตนเองเป็นเจ้าของ ไม่ใช่การครอบครองแทนผู้อื่นเช่นในฐานะทายาท
3. ถ้าเป็นอสังหาริมทรัพย์ต้องครอบครองติดต่อกันเป็นเวลา 10 ปีขึ้นไป ถ้าเป็นสังหาริมทรัพย์ต้อง 5 ปีขึ้นไป การจดทะเบียนกรรมสิทธิจะทำได้ก็ต่อเมื่อมีคำสั่งหรือคำพิพากษาของศาลแสดงหรือรับรองว่าผู้ที่ครอบครองได้กรรมสิทธิมาโดยการครอบครองปรปักษ์แล้วเท่านั้น ขั้นตอนการจดทะเบียน คือ ต้องไปยื่นฟ้องหรือยื่นคำร้องต่อศาลเพื่อให้ศาลมีคำพิพากษาหรือคำสั่งแสดงว่าตนนั้นมีกรรมสิทธิในที่ดินโดยการครอบครองปรปักษ์ แล้วนำไปแสดงในการยื่นคำขอจดทะเบียนสิทธิต่อเจ้าพนักงานที่ดิน หากยังไม่ได้จดทะเบียนการได้มา นอกจากจะเปลี่ยนแปลงทางทะเบียนไม่ได้แล้วยังไม่อาจยกมาเป็นข้อต่อสู้กับบุคคลภายนอกผู้ได้สิทธินั้นมาโดยเสียค่าตอบแทนโดยสุจริตและจดทะเบียนสิทธิของตนแล้ว

จะเห็นได้ว่า การได้มาซึ่งกรรมสิทธิในทรัพย์สิน นอกจากจะได้โดยวิธีอื่นๆ เช่นซื้อขาย แลกเปลี่ยน ให้ ฯลฯ แล้วยังอาจได้มาโดยการครอบครองปรปักษ์ได้อีกด้วย ดังนั้นผู้ใดที่มีกรรมสิทธิในทรัพย์สินของตนต้องหมั่นตรวจสอบดูแลเสมอ เพราะอาจถูกแย่งสิทธิครอบครองปรปักษ์ได้ แต่ผู้ที่มีคุณธรรมก็ไม่ควรยึดถือเอาทรัพย์สินของผู้อื่นไปเป็นของตน แม้ว่าจะถูกต้องตามกฎหมายก็ตาม

---