สังคมวัฒนธรรมกับสุขภาพ : วัฒนธรรมความเชื่อกับการเกิดโรคพยาธิปากขอ
ในชาวไทยภาคใต้ (จบ)
เรื่อง : วิวัฒน์ แซ่ลิ้ม
บทความ "วัฒนธรรมความเชื่อกับการเกิดโรคพยาธิปากขอในชาวไทยภาคใต้" ที่ตีพิมพ์ในวารสารประจำปีที่ 8 ฉบับที่ 1 เนื้อหาของบทความได้นำเสนอในส่วนของความเป็นมา ความรุนแรงของปัญหารวมถึงในส่วนของแนวความคิดความเชื่อทางสุขภาพที่ส่งผลต่อการเกิดโรค
และเพื่อให้องค์ความรู้มีความครอบคลุม มีความต่อเนื่อง เนื้อหาของบทความในฉบับนี้จึงได้นำเสนอในลักษณะของการวิเคราะห์ โดยเริ่มตั้งแต่การอธิบายถึงความเชื่อทั่วไป ความเชื่อเกี่ยวกับโรคหรือการเจ็บป่วยซึ่งรวมถึงความเชื่อเกี่ยวกับโรคพยาธิปากขอของชาวไทยทางภาคใต้ หลังจากนั้นก็คือการวิเคราะห์โดยเชื่อมโยงแนวความคิดความเชื่อทางสุขภาพกับการเกิดโรคพยาธิปากขอและจบบทความด้วยการเสนอแนะและให้ข้อสรุป
สำหรับเนื้อหาในแต่ละส่วนที่ผู้เขียนต้องการนำเสนอ สามารถสรุปได้ดังนี้
- ระบบความเชื่อ ที่ส่งผลต่อการกำหนดพฤติกรรมของมนุษย์ เป็นมรดกที่กลุ่มชนแต่ละกลุ่มได้รับสืบทอดต่อๆ กันมา มีเหตุปัจจัยเบื้องต้นและมีพัฒนาการอย่างค่อนข้างเป็นระบบ โดยมีความสัมพันธ์กับตัวแปรต่างๆ ทั้งจากวัฒนธรรมดั้งเดิม วัฒนธรรมภายนอก สิ่งแวดล้อมและทรัพยากร
รวมถึงขีดจำกัดทางวิชาการหรือเทคโนโลยีตลอดจนพัฒนาการทางด้านสังคมและเศรษฐกิจหรือการปกครอง ซึ่งระบบความเชื่อของชาวไทยภาคใต้ โดยหลักใหญ่ก็ไม่แตกต่างจากที่อื่นๆ ซึ่งแยกได้เป็น 4 ประเภท คือ ความเชื่อทางไสยศาสตร์ ความเชื่อที่เกี่ยวกับลัทธิและศาสนา ความเชื่อที่เกี่ยวกับจริยาวัตร ความเชื่อที่เกี่ยวกับยากลางบ้าน
- ความเชื่อเกี่ยวกับความเจ็บป่วยและการปัดเป่ารักษาไข้ ความเชื่อของชาวไทยทางภาคใต้เกี่ยวกับการเจ็บป่วยหรือการปัดเป่ารักษาไข้ มักเป็นความเชื่อที่ผ่านหมอยากลางบ้าน ที่ผ่านการสืบทอดความรู้มาจากคนรุ่นก่อนๆ โดยยากลางบ้านส่วนใหญ่ได้มาจากสิ่งของ 4 ประเภทหลักๆ คือ จากพฤษชาติ สัตว์ชาติ แร่ธาตุและจากจุลินทรีย์ สำหรับวิธีการรักษาจะใช้ทั้งศาสตร์และศิลป์ในการรักษา
- ความเชื่อของชาวบ้านเกี่ยวกับโรคพยาธิปากขอ โดยทั่วไปก็สามารถรวมความเชื่อได้ตามหลักแนวคิดของรูปแบบความเชื่อทางสุขภาพ (Health Belief Model) กล่าวคือ ความเชื่อเกี่ยวกับโอกาสเสี่ยง ความเชื่อเกี่ยวกับความรุนแรงของการเป็นโรค ความเชื่อในการปฏิบัติตนเพื่อหลีกเลี่ยงต่อการเป็นโรค
ข้างต้นคือข้อสรุปที่เป็นตัวอย่าง ส่วนผู้เขียนจะนำทางท่านอย่างไรบ้าง ลองพลิกไปอ่านดู!