รายงานพิเศษ : ตามไปดูการปฏิรูประบบราชการไทย (แบบไทยๆ)
เรื่อง : สถิตย์ ยะสะกะ
เป็นรายงานพิเศษที่ "สถิตย์ ยะสะกะ" นักเขียนปากกาจุดชนวนสงคราม โดยได้เปิดเป็นประเด็นใหม่ให้หมออนามัยทั้งหลายได้ช่วยกันวิเคราะห์ และยังคงใช้สไตล์ "หยิกแกมหยอก" ในการนำเสนอ ฉบับนี้ว่าด้วยเรื่องราวของความเป็นมาและวิธีการปฏิรูประบบราชการของไทย โดยวงเล็บไว้ด้วยว่า "แบบไทยๆ" ส่วนจะข้นคลั่กปานใดนั้น เราท่านก็ลองติดตามเนื้อหากันได้ในวารสารเล่มนี้
ในส่วนของเนื้อที่ตรงนี้ ได้ดึงประเด็นที่ผู้เขียนต้องการนำเสนอมาให้ไว้เป็นน้ำจิ้ม ก่อนที่จะไปละเลียดกับรสชาติจริงๆ ต่อไป เรื่องราวมีอยู่ว่า ระบบราชการไทย ถูกจัดตั้งมาเป็นเวลานานและได้แผ่ขยายอิทธิพลไปในทุกสาขา ไม่ว่าพรรคการเมืองพรรคไหนเข้ามาเป็นรัฐบาล นโยบายต่างๆ ก็มักจะมาจากราชการประจำ การทำงานของนักการเมืองจะต้องเข้ากับราชการให้ได้ มิฉะนั้นก็จะไม่ได้รับความร่วมมือหรือถึงขั้นที่รัฐบาลต้องออกไปก่อนจะหมดวาระ ด้วยเหตุนี้เอง จึงได้มีการเริ่มคิดถึงการปฏิรูประบบราชการโดยถือเป็นนโยบายของรัฐบาล
สำหรับการปฏิรูประบบราชการนั้น ได้พุ่งเป้าไปที่การลดขนาดของระบบราชการ แต่เพิ่มประสิทธิภาพการทำงานขององค์กรและบุคลากรให้มากขึ้น ที่ผ่านมารัฐบาลได้มีการตั้งคณะทำงานขึ้นมาหลายชุด ทั้งฝ่ายการเมือง ฝ่ายราชการประจำและผู้เชี่ยวชาญ แต่หน่วยงานที่มีบทบาทหลักอย่างเป็นรูปธรรมจริงๆ ก็คือ "สำนักงาน ก.พ." เพราะคณะรัฐมนตรีได้มีมติเห็นชอบให้ สำนักงาน ก.พ. มีบทบาทหลักเพื่อให้สอดคล้องกับแผนปฏิบัติการตามมาตรการปรับภาคราชการในภาวะวิกฤติของสำนักงาน ก.พ. โดยได้ให้กระทรวง ทบวง กรม ได้จัดทำแผนระยะสั้น 3 แผนคือ แผนทบทวนบทบาทภารกิจ แผนเพิ่มประสิทธิภาพและแผนลดค่าใช้จ่าย เพื่อส่งให้สำนักงาน ก.พ. พิจารณาร่วมกับกระทรวงการคลังและสำนักงบประมาณ เมื่อส่วนราชการต่างๆ ส่งแผนทั้ง 3 แผน ไปยังหน่วยงานทั้ง 3 แห่งพิจารณาให้ความเห็นชอบแล้ว ก็จะส่งคืนให้หน่วยราชการต่างๆ นำมาตรการออกปฏิบัติให้เป็นรูปธรรมต่อไป
นั่นคือรูปแบบและวิธีการในขั้นตอนของการวางแผนที่จะนำไปสู่การปฏิรูประบบราชการ ในขณะที่ผู้มีวิสัยทัศน์หลายรายก็ได้นำเสนอวิธีการในภาคปฏิบัติมากมาย โดยเฉพาะเรื่อง "การกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่น" และ "การแยกหน่วยงานของรัฐบางแห่งเป็นองค์กรมหาชนอิสระ" ชาวหมออนามัยเองก็ยังอึมครึมอยู่เหมือนกันว่า อนาคตหน่วยงานของตนจะไปอยู่กับอบต.หรือ เทศบาล กันแน่และหากเป็นไปตามนั้นจริงๆ จะเชื่อได้อย่างไรว่า "นั่นเป็นการปฏิรูประบบราชการและสามารถกระจายอำนาจสู่ท้องถิ่นได้จริง" ปัจจัยสำคัญคืออะไร ? เหตุผลที่ทำให้ไม่วางใจในวิธีการคืออะไร ? โปรดติดตามด้วยความระทึกโดยพลัน !