ฟัง อสม.ดีเด่นพูด
ทุกคำพูดที่ท่านจะอ่านต่อไปนี้ เป็นความรู้สึกนายวน ศรีวงศ์ราษฎร์ อสม. บ้านดอนตาล ตำบลหนองน้อย อำเภอวัดสิงห์ ชัยนาท อสม.ดีเด่นระดับประเทศรางวัลมูลนิธิไพจิตร ปวะบุตร ปี 2539

"รู้สึกตื้นตันใจที่กระทรวงสาธารณสุขและท่านผู้มีเกียรติได้มองเห็นความสำคัญของ อสม. ที่จริงแล้วผมเองในฐานะที่รับผิดชอบเป็น อสม. 15 ปีเต็ม ปัญหาต่างๆของชุมชนในหมู่บ้าน ในชนบทมีมากมาย เมื่อเป็นเช่นนั้น เราซึ่งมีอาชีพหลักคือทำนาต้องดิ้นรนช่วยเหลือครอบครัว และมีหน้าที่อีกอย่างคือ ช่วยเหลือชุมชนในหมู่บ้าน วันนี้งานที่เราทำมาเป็นเวลา 15 ปี ต้องลำบากเหนื่อยยากในการต่อสู้กับปัญหาอุปสรรคต่างๆมา วันนี้รู้สึกหายเหนื่อย มีกำลังใจ ที่ผู้ใหญ่ได้มองเห็นคุณค่าของอาสาสมัคร ซึ่งเป็นคนชนบทไม่มีความรู้สูงเพียงแค่จบ ป.4 เท่านั้น งานที่ทำในหมู่บ้านทางด้านสาธารณสุขก็อยากให้ประชาชนมีสุขภาพดีถ้วนหน้า ความสำเร็จ หรือความปรารถนาของรัฐบาลขึ้นอยู่กับผู้นำ ที่ผมพูดอย่างนี้เพราะเคยทำมารู้ว่าปัญหาต่างๆในชนบทนั้นมีมากมาย ปัญหาแรกก่อนที่จะไปพูดคุยกับชุมชนหรือราษฎร ในหมู่บ้าน ซึ่งบางคนก็พูดง่าย บางคนพูดแล้วก็ไม่ค่อยฟังต้องหาวิธีการที่จะให้เขาเข้าใจ และสร้างศรัทธาให้เกิดขึ้นกับตัวเรา ฉะนั้นการพัฒนาทุกอย่างเราต้องพัฒนาคนและพัฒนาจิตใจก่อน"

"ในเขตหมู่บ้านของผมมีอาชีพหลักในการทำนา เมื่อปี 2522 ประชาชนในหมู่บ้านเดือดร้อนมากเพราะน้ำท่วม บางปีก็ฝนแล้ง ประชาชนต้องไปกู้ข้าวจากนายทุนมากิน ดอกเบี้ยมีราคาแพงมาก กู้ไป 50 ถัง จะต้องส่งคืน 100 ถัง เราปรึกษาหารือกับผู้นำในหมู่บ้านว่าจะทำอย่างไรให้ชาวบ้านมีฐานะดีขึ้น และให้หลุดจากวงจรหนี้ เลยตั้งธนาคารข้าวขึ้นมา ในปี พ.ศ.2522 เป็นแห่งแรกของจังหวัดชัยนาท กู้ 50 ถัง ดอก 10 ถัง ต้องส่งคืน 60 ถัง"

เมื่อปี 2532 มีการรณรงค์เรื่องสุขาภิบาลสิ่งแวดล้อม ผมประชาสัมพันธ์ผ่านหอกระจายข่าวว่าหน้าบ้านหลังบ้านควรจะมีถังขยะ หรือทำความสะอาดครัว และภายในบริเวณบ้าน บางครั้งพูดออกหอกระจายข่าวเราก็ไม่สบายใจ รู้สึกเหมือนว่าไปบังคับ เลยมาคิดใหม่

หลังจากไปปรึกษาคณะครูทางโรงเรียน เอานักเรียนมาเข้าแถว เดินตามหมู่บ้านแบ่งละแวก กัน ให้นักเรียนจดข้อมูลพอถึงบริเวณบ้าน นาย ก นาย ข ว่าบ้านเรียบร้อย บริเวณบ้านมี 2 ส้วมถูกสุขลักษณะ มีถังขยะไหม เด็กจะจดมาบ้านไหนยังไม่มีก็บอกว่ายังไม่มี ให้เด็กกลับไปสรุปในชั้นเรียน และอัดเทปไว้ ผมเอาเทปนั้นมาเปิดออกหอกระจายข่ายในเวลา 6 โมง เย็น ให้เด็กทำอยู่ 3 เดือน อาทิตย์ละ 1 ครั้ง เมื่อชาวบ้านได้ฟังตอนเย็นจะได้ทราบว่าบ้านไหนยังไม่มี หรือขาดอะไร ทำอยู่ 3 เดือนปรากฎว่าทุกอย่างเรียบร้อย ภายในบ้าน บริเวณบ้านจนกระทั่งครัวถูกสุขลักษณะหมด

"ผมเป็นกรรมการ อบต.ด้วย ได้ติดต่อกรมโยธาธิการแบะกรมออนามัยในการขอประปาหมู่บ้านมาลงที่หมู่บ้านต่างๆในตำบล ปรากฎว่าทั้งตำบลได้ประปาหมด ผลงานต่างๆผมขอย้ำว่าจะสำเร็จได้ขึ้นอยู่กับผู้นำ เพราะเจ้าหน้าที่มีเวลาน้อย ไม่มีโอกาสคลุกคลีกับชาวบ้านมากนัก ผู้นำในหมู่บ้านจะรู้ปัญหาและรู้สาเหตุของปัญหา และแนวทางของปัญหา ในระดับผู้นำเพียงแต่รู้เรื่องต่างๆเหล่านี้และพูดได้ยังไม่พอ ต้องพูดเป็นด้วย เพราะว่าบางคนพูดเรื่องเดียวกันต้องพูดอีกอย่างหนึ่ง บางคนต้องใช้วิธีพูดหลายๆอย่าง"

"ผมขอฝากไว้ว่า อาสาสมัครในชนบททำงานได้ผลสำเร็จ ไม่เหมือนในเขตเมือง แม้แต่เรื่องครอบครัวก็จะต้องเข้าใจและเห็นใจ"