คุยกับหมออนามัย
พลเอกเปรม ติณสูลานนท์ รัฐบุรุษและองคมนตรี กล่าวถึงปัญหายาเสพย์ติด ว่าเป็นเหมือน "สงคราม" ที่คนไทยทุกคนต้องร่วมกันต่อสู้เพื่อเอาชนะให้จงได้
จากข้อมูลของโรงพยาบาลธัญญารักษ์ กรมการแพทย์ พบว่า ปี 2541 มีผู้ป่วยในเข้ารับการรักษา 10,417 ราย เป็นผู้ติดยาบ้าร้อยละ 57 โดยเพิ่มขึ้นจาก ปี 2540 เกือบเท่าตัว และจากการประมาณการเชื่อว่ามีคนในสังคมไทยติดยาเสพย์ติดไม่ต่ำกว่า 2-3 ล้านคน ในจำนวนนี้ส่วนมากติดยาบ้า
โรงเรียน แทนที่จะเป็นที่อบรมบ่มนิสัยให้เยาวชนเป็นคนเก่ง คนดี มีความสุข กำลังกลายเป็นแหล่งแพร่ระบาดของยาบ้า ยาเสพย์ติดอื่นๆ
ชุมชน แทนที่จะเป็นแหล่งสร้างความสุข ความรัก ความดีงาม และความผูกพันเยี่ยงชุมชนในอดีตกาล กำลังกลายเป็นแหล่งแพร่ระบาดของยาเสพย์ติดแทบทุกหย่อมหญ้า
นั่นคือพยาธิสภาพของสังคมไทยที่น่าวิตกอย่างยิ่ง
ในภาวะสงครามที่มีปัญหายาเสพย์ติดเป็นศัตรูเช่นนี้ การเอาชนะศัตรูให้ได้นั้น ต้องอาศัยการผนึกกำลังของคนทั้งสังคม เพื่อทำให้ "ชุมชนกลับมาเข้มแข็ง" ถ้าชุมชนเข้มแข็งก็จะเป็นภูมิต้านทานที่สำคัญที่ปัญหายาเสพย์ติดจะต้องพ่ายแพ้ไปในที่สุด เริ่มจากในครัวเรือนต้องสร้างความรัก ความอบอุ่น ความเข้าอกเข้าใจ ความเอื้ออาทรให้เกิดขึ้น เพื่อให้เป็นภูมิคุ้มกันขั้นต้น ในระดับชุมชน ต้องไม่ร่วมกับขบวนการธุรกิจค้ายาเสพย์ติดไม่ว่าทางตรงหรือทางอ้อม รวมทั้งหาทางขัดขวางในทุกรูปแบบ การมองผู้ติดยาเสพย์ติดอย่างเข้าใจ และพร้อมให้การช่วยเหลือ แก้ไข บำบัดรักษา แทนที่จะมองว่าเป็น"ตัวร้าย" โยนบาปให้ผู้ตกเป็นเหยื่อ (victim blamming) องค์กรต่างๆในชุมชน หน่วยงานราชการ บ้าน วัด องค์กรท้องถิ่น จะต้องเข้ามาระดมสรรพกำลังและสติปัญญาร่วมกัน
เมื่อชาติมีภัย ประชาชนมีทุกข์ ข้าราชการอย่างพวกเรา ซึ่งคือ " ข้าของพระราชา " ที่หมายถึง " ผู้ทำงานให้ผู้อื่นพอใจ " จะนิ่งเฉยอยู่ได้อย่างไร อะไรที่ควรทำ ควรร่วมมือกับองค์กรอื่นอย่างกระตือรือร้นก็ควรทำ ไม่ควรจำกัดตัวเองอยู่กับบทบาทแคบๆแค่การตรวจรักษาโรค ฉีดยา จ่ายยา แบบเดิมๆ เท่านั้น
วารสารหมออนามัยฉบับนี้ ได้รวบรวมบทความ ข้อมูล ประสบการณ์ส่วนหนึ่งเกี่ยวกับการจัดการปัญหายาเสพย์ติดในหลายมิติ เพื่อหวังให้เป็น "หินลับคมอาวุธทางปัญญาของหมออนามัย ไว้ต่อสู้กับศัตรูตัวร้ายของชาติ เพราะหมออนามัยวันนี้ ต้องเป็นหมออนามัยของชุมชน มีหน้าที่แก้ปัญหาพยาธิสภาพของชุมชน (social pathology) ในหลายมิติมากขึ้น
ผมเชื่อว่า หมออนามัยไทยทำได้ และทำได้ดีด้วย