คำสั่งสำนักนายกรัฐมนตรี ที่ 141/2541 กับภาระกิจของกระทรวงสาธารณสุข

1. กำหนดบทบาทหน้าที่ของหน่วยงานภาครัฐให้มีความชัดเจนในเรื่อง โครงสร้างองค์กรและสายการบังคับบัญชา
2. กำหนดแนวทางการประสานงานระหว่างหน่วยงานภาครัฐด้วยกันและระหว่างหน่วยงานภาครัฐและเอกชน
3. กำหนดแนวทางการดำเนินงานในชุมชนสำหรับประชาชน โดยใช้กรอบแนวคิด " ประชาคมหมู่บ้าน"

2. แนวทางการปฏิบัติงานด้านการป้องกันและบำบัดรักษาผู้ติดยาเสพย์ติด

3. แนวทางตามยุทธศาสตร์ ราษฎร์-รัฐร่วมใจต้านภัยยาเสพย์ติด

3.2 กำหนดกลุ่มเป้าหมายให้ชัดเจน

3.3 การมีส่วนร่วมของครอบครัวและชุมชน

ในที่นี้ขอสรุปสาเหตุของปัญหาตามหลักวิชาการระบาดวิทยาออกเป็น 3 หัวข้อ ดังนี้

1. ขั้นเตรียมการ คือการเตรียมความพร้อมของผู้ป่วยและญาติ โดยการอธิบายให้เข้าใจถึงกระบวนการบำบัดรักษา วัตถุประสงค์ และการต้องการความร่วมมือจากญาติ ใช้เวลาประมาณ 1 สัปดาห์ ในการตัดสินใจ หากพร้อมก็เริ่มรักษาขั้นต่อไปได้เลย
2. ขั้นถอนพิษยา คือการบำบัดอาการเสพติดทางกาย เมื่อผู้ป่วยเลิกเสพใหม่ๆจะมีอาการหิวยา เช่น ปวดเมื่อยกล้ามเนื้อ อ่อนเพลีย ง่วงนอน การบำบัดรักษาในขั้นนี้วิธีการจะแตกต่างกันไปตามประเภทของสารเสพย์ติด หากเป็นพวกยาบ้า กัญชา สารระเหย ส่วนใหญ่จะใช้ยาระงับประสาท หากมีอาการทางจิต เช่น ประสาทหลอน หวาดระแวง ก็ให้ยารักษาโรคจิต เช่น haloperidol (25 มก.) ขนาด 1x3 หากนอนไม่หลับ อาจให้ chlopromazine ขนาด 50-100 มก. หากถึงขั้นก้าวร้าวรุนแรงให้ส่งตัวไปรักษาที่โรงพยาบาลจิเวช ขั้นตอนนี้ใช้เวลาประมาณ 2 สัปดาห์สำหรับยาบ้า และ 3-6 สัปดาห์สำหรับฝิ่นและผงขาว
3. ขั้นฟื้นฟูสมรรถภาพ คือการบำบัดอาการเสพติดทางจิตใจ เป้าหมายของการรักษาขั้นนี้คือ การแก้ไขความคิดและทัศนคติในการดำเนินชีวิต เพื่อนำไปสู่การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมที่เหมาะสม กระบวนการบำบัดรักษาในขั้นตอนนี้ประกอบด้วยกิจกรรม 2 ประเภท คือ การใช้กลุ่มบำบัด และการใช้งานบำบัด
4. การติดตามผลหลังการรักษา เพื่อเฝ้าระวังไม่ให้ผู้ป่วยหวนกลับไปใช้สารเสพย์ติดอีก วิธีการที่ใช้ เช่น การนัดมาตรวจปัสสาวะตามระยะเวลาที่กำหนด การนัดมาพูดคุยเพื่อให้คำปรึกษาหรือจิตบำบัด การเยี่ยมบ้าน การส่งแบบสอบถามทางไปรษณีย์ การนัดพบปะเป็นกลุ่ม เป็นต้น

1. การให้คำปรึกษา เป็นกระบวนการให้การบำบัดรักษาผู้ป่วยที่มีปัญหาทางด้านจิตใจ มีจุดมุ่งหมายเพื่อให้ผู้ป่วยหาสาเหตุ และแก้ไขปัญหาของตนเองได้ในระยะยาว ซึ่งวิธีการให้คำปรึกษาเป็นศาสตร์อีกแขนงหนึ่งที่มีองค์ความรู้ให้ศึกษาค้นความากมาย สมควรที่หมออนามัยจะขวนขวายหาความรู้ และฝึกฝนทักษะการให้คำปรึกษาให้ชำนาญ
2. การเฝ้าระวัง เป็นกิจกรรมที่จำเป็นต้องอาศัยความร่วมมือจากหลายฝ่าย โดยเฉพาะการมีส่วนร่วมของชุมชน เพราะชุมชนเป็นเจ้าของปัญหา อยู่กับปัญหา จึงต้องแก้ปัญหาเอง โดยมีเจ้าหน้าที่เป็นผู้ให้ความรู้เชิงวิชาการ ตัวอย่างกิจกรรมการเฝ้าระวัง เช่น การค้นหาผู้ป่วย (ผู้เสพ) การตรวจปัสสาวะ (ขั้นคัดกรอง) การติดตามเยี่ยมบ้าน และ การนัดผู้ป่วยและญาติมาให้คำปรึกษาและติดตามผล

1. มีความรู้ความเข้าใจและทัศนคติที่ถูกต้องต่อสาเหตุที่แท้จริงของปัญหา กลไกการเกิดปัญหาและวิธีแก้ปัญหาทั้งในทางกว้างและทางลึก
2. การมีส่วนร่วมของชุมชน โดยกระตุ้นให้ชุมชนมีความตระหนักต่อปัญหา ยอมรับว่าเป็นปัญหาของทุกคน ลงมือร่วมกันแก้ไขปัญหาอย่างจริงจัง จริงใจและต่อเนื่อง
3. การประสานงานระหว่างหน่วยงานที่เกี่ยวข้องทั้งภาครัฐและเอกชนอย่างมีประสิทธิภาพ
4. การทำงานอย่างทุ่มเท เอาจริงเอาจัง ไม่ใช่เพื่อสนองนโยบายเท่านั้น แต่เพื่อความอยู่รอดของทุกคน ไม่ควรคิดว่าต้องมีความ"เสียสละ" ในการทำงานเพราะท่านจะเกิดความทุกข์ ทำได้ไม่นาน แต่ควรคิกลับกันว่า ท่าน "ได้สละ" เพราะจะได้ไม่รู้สึกถึงความสูญเสียใดๆ นอกจากได้ความสำเร็จของงานและความสุขทางใจทั้งในขณะที่ปฏิบัติงานและในบั้นปลายของชีวิต